Python • kurs podstawowy • lekcja 30

Obsługa wyjątków

Użytkownik może wpisać słowo zamiast liczby.

Diagnozowanie błędów, input(), pętle i funkcje.

Od potrzeby do kodu

To przewidywalny problem wejścia. try wyznacza kod, który może zgłosić wyjątek. except ValueError reaguje tylko na ten typ. Po błędzie pozostałe instrukcje try są pomijane. Gdy nie ma wyjątku, wykonuje się opcjonalny blok else.

Poprawna konwersja nie oznacza jeszcze poprawnych danych: int("-2") działa, ale ujemny wiek nie pasuje do reguły. Oddziel sprawdzenie formatu od sprawdzenia zakresu. W pętli continue pozwoli wrócić do pytania, a break zakończyć je po poprawnych danych.

Nie używaj ogólnego except, aby ukryć każdy problem. Literówka nazwy nie powinna wyglądać jak pomyłka użytkownika. Własna funkcja może zgłosić ValueError przez raise, gdy argument łamie jej regułę; wywołujący może wtedy zdecydować, jak zareagować. Obsługa błędu ma podpowiadać następny krok.

Przewidź przed uruchomieniem

W tym przebiegu wpisz kolejno: kot, -2, 12.

while True:
    try:
        age = int(input("Wiek: "))
    except ValueError:
        print("Wpisz liczbę całkowitą")
        continue
    if age < 0:
        print("Wiek nie może być ujemny")
        continue
    print(f"Przyjęto: {age}")
    break

Porównaj wynik i prześledź mechanizm

kot uruchamia except ValueError i ponowienie. -2 przechodzi konwersję, ale trafia do if age < 0. 12 zostaje przyjęte; program wypisuje Przyjęto: 12 i kończy pętlę przez break.

Wynik kontrolny dla danych z przykładu. Wpisane odpowiedzi użytkownika nie są tutaj powtarzane:

Wiek: Wpisz liczbę całkowitą
Wiek: Wiek nie może być ujemny
Wiek: Przyjęto: 12

Wejście	Konwersja	Reguła zakresu	Decyzja
kot	ValueError	nie sprawdzamy	Pytaj ponownie
-2	int = -2	naruszona	Pytaj ponownie
12	int = 12	spełniona	Przyjmij i zakończ

Zmień działający program

Napisz funkcję checked_price, która zgłasza ValueError dla ujemnej ceny. Obsłuż wywołanie dla -1 i pokaż komunikat.

def checked_price(price):
    if price < 0:
        raise ValueError("Cena nie może być ujemna")
    return price

try:
    print(checked_price(-1))
except ValueError as error:
    print(error)

Cena nie może być ujemna

Znajdź przyczynę problemu

Celowo błędny przykład diagnostyczny. Najpierw postaw hipotezę. Nie kopiuj tej wersji jako poprawnego rozwiązania.

Zamierzone działanie: Przechwyć błąd konwersji słowa kot na liczbę.

try:
    number = int("kot")
except TypeError:
    print("Niepoprawna liczba")

Zastosuj w nowej sytuacji

try:

try:
    divisor = int(input("Dzielnik: "))
    result = 10 / divisor
except ValueError:
    print("Wpisz liczbę całkowitą")
except ZeroDivisionError:
    print("Dzielnik nie może być zerem")
else:
    print(result)

Dzielnik: 5.0

Co zabierasz do kolejnego programu?

Przechwytuj konkretny, przewidywalny wyjątek. Format danych i reguły ich dopuszczalności sprawdzaj osobno.

Bez zaglądania do przykładu wyjaśnij własnymi słowami, jak główna konstrukcja prowadzi od danych do wyniku. Potem sprawdź wyjaśnienie, uruchamiając swój program.